اهمیت نهم مرداد

نهم مرداد قرار است سازمان خصوصی سهام سرمایه گذاری پتروشیمی را بصورت بلوکی از طریق مزایده بورسی عرضه کند.

بنظر میرسد مذاکرات طولانی گروه بخش خصوصیی که علاقمند هستند این گروه را به تملک درآورند، در حال بثمر نشستن است.

این معامله از این جهت مهم است که اگر گروه مذکور خریدار سهام باشند. گروهی حرفه ای هستند و ارزش سهام سرمایه گذاری پتروشیمی در آینده افزایش خواهد یافت.

شخصا با این گروه در رابطه با زیر مجموعه های سرمایه گذاری پتروشیمی چند جلسه داشتم. در این جلسات کاملا مشهود بود که اطلاعاتشان عمیق، کارشناسی و مبتنی بر شناخت وضع موجود و مطالعه بر روی وضعیت سنواتی شرکتها پس از سال 1380 می باشد و طرح و برنامه های دقیق مدیریتی برای زیر مجموعه های سرمایه گذاری پتروشیمی دارند.

به هرحال باید منتظر ماند تا ببینیم نتیجه مزایده چه می شود.

آیا وضعیت این روزهای بورس حبابی است؟

بنظر می رسد تجربه تلخ بورس در اواخر 83 و سالهای 84 به بعد ، آنقدر در کام فعالین بازار مانده است که نگرانی از افزایش قیمتهای این روزهای بورس باعث شده، دائما از رشد حبابی شاخصها یاد کنند!

بنظر می رسد وجود همین نگرانی باعث می شود که رفتارهای افراطی در بورس کنترل شود. بگونه ای که الان تا از فعالین بورسی سوال می شود ، اوضاع چگونه است می گویند بازار حرفه ای تر شده و خریدها مبتنی بر تحلیل انجام می شود.

شخصا معتقدم مهمترین علت رشد قیمتها دلگرمی و افزایش اطمینان بازار از نگاه مثبت نظام به بورس نشات گرفته که در ابتدای سال 1389 صریحا به آن اشاره شده است. همچنین رشد قیمت مواد اولیه در جهان خصوصا کانیهای فلزی و غیر فلزی و رونق اقتصاد بی الملل بر این رشد بازار موثر بوده اند.

در حال حاضر اگر چه حجم زیادی از منابع در حال سرازیری به بازار می باشد ، ولی بنظر می رسد با حبابی شدن بازار فاصله داریم. اگرچه شاید برخی از سهم ها در حال نزدیک شدن به سطوح کاذب قیمتی باشند. ولی در وضعیتی که حجم ارزش سهام در بورس با سالهای 1383و 1384 اصلا قابل مقایسه نیست و نوع کنترل و نظارت بورس نیز تغییر کرده و بسیار دقیقتر شده است ، باید بگوییم اطلاق واژه حباب به کل بورس تا حدودی ناشی از ترس است تا واقعیت!

عوامل موثر بر موفقیت یک فعال بازارهای مالی

پیرو پست قبلی، بنظرم رسید مناسب است در مورد برخی از عوامل موثر بر موفقیت یک فعال بازار مالی ( یک سرمایه گذار در بازار املاک، یک خریدار سهام شرکتها، کسی که در بازر فارکس فعال است و ...) مطالبی را بیاورم.

• استراتژی: در این بازارها استراتژی در ساده ترین شکل خود ، نحوه انتخابی است که معامله گر می نماید : برای نحوه ورود و خروج خود به بازار، زمان ورود و خروج خود به بازار و میزان سرمایه گذاریی که در هر دارایی مالی انجام میدهد.
• انضباط: منظور دسیپلین کاری و اصولی است که بر کارتان حاکم می کنید. مثلا شاید دیده باشید افرادی در بازار املاک می گویند اگر ملکی بوسیله دادگاه به نام کسی منتقل شده باشد ، ما آنرا نمی خریم. یا اینکه در بازار بورس برخی می گویند که ما سهام شرکتهایی که سهام شناور آنها کم باشد و عمده سهام در اختیار سهامداران عمده باشد را نمی خریم. در ولقع قراردادهای نانوشته و داخلی شماست.
• تجربیات زندگی: در واقع شما در فرایند زندگیتان پخته می شوید و تجربه کسب می کنید. تمرینهای تجاری و مذاکرات متنوع شما را آبدیده می کند. معاملات کوچک و رشد آرام آنها به شما قدرت تصمیم گیری و پذیرش ریسک تدریجی و صعودی را می دهد و ... در اینجا دو نکته دیگر هم هست.یک مطالعه سرگذشت افراد موفق می تواند به رشد و پختگی شما کمک کند. دوم اینکه، برخی بازیها یا امکانات شبیه سازی می تواند شما در فضای تصمیم گیری به تمرین وا دارد. مثل امکان معامله در فضای دمو در بازار فارکس.
• مسولیت پذیری شخصی: باید به جای انداختن تقصیر نتایج منفی به گردن دیگران خود مسول نتایج کارتان باشید و از واژه هایی نظیر من بد شانسم و... هرگز استفاده نکنید.
• به رسمیت شناختن ضررها: باد بدانیم که در سرمایه گذاریها قرار نیست همیشه پیروز باشیم . اگر اینطور بود که باید همه موفق می شدند. لذا باید ضررها را به رسمیت شناخت و پذیرفت که هر سرمایه گذاری می تواند با احتمالی به شکست و ضرر ختم شود.لذا اولا با ضررهای کوچک نباید مایوس شد و باید طرح و نقشه کلان کارتان را همواره مد نظر بگیرید. ثانیا باید به چرایی و یافتن دلایل شکست یا ضررتان پی ببرید.
• دلایل سودآوری: در معاملات و سرمایه گذاریهای سود آور نیز باید به دلایل موفقیت و بررسی آنها پرداخت تا روش قبلی باز هم پیگیری شود.

حباب قیمتها در بازارهای مالی و اقتصادهای ملی

اقتصادهای ملی سالها با پدیده حبابهای قیمت در بازارهای مالی روبرو هستند و همواره بازیگران و فعالین اقتصادی تجربه های تلخ و شیرین رشدهای قیمت و سودهای افسانه ای را در کنار افت قیمتها و زیانهای هنگفت به یاد دارند.

تجربه فروپاشی بازارهای مالی آسیای جنوب شرقی و بحران اقتصادی بازار املاک آمریکا رد دو سال اخیر نمونه هایی از این دست است.

در سطح اقتصاد ایران بحران بازار بورس در سالهای حوالی 1370 و دوباره در 1384 به بعد، یا کاهش قیمتها در داراییهای مالی در زمان پذیرش قطعنامه و وضعیت رکود بازار املاک در دو سال اخیر، نمونه های ملی و تجربه های بومی ما در سطح اقتصاد ایران است.

همین الان بحران املاک در امارات خصوصا دبی باعث آن شده که بسیاری از فعالین اقتصادی از بحران بوجود آمئه دچار زیان جدی شوند.

در روزهای گذشته با یکی از دوستان که مشکلات ناشی از رکود و افت قیمت املاک سبب شده بسیار آسیب ببیند صحبت می کردم. نکته جالبی که در پاسخ پرسش دوست دیگری که به او خورده می گرفت و می گفت چرا خودت را در این بازار پر ریسک گرفتار کرده ای ، ارائه کرد این بود. مگر می توانی در بازاری که روزانه شاهد رشد قیمتها هستی و آخر شب می بینی درصدی به ثروتت اضافه شده وارد نشوی و پا پس بکشی!

درست وقتی که من در بازار بورس تهران فعال بودم و مسولیت یک شرکت سرمایه گذاری را داشتم و بعدها وقتی مسولیت کربن را بدست گرفتم. دقیقا به این آفت فعالیت در بازارهای سرمایه که ناشی از وسوسه فعالین اقتصادی می شود پی بردم. چیزی که با خود ریسک کورکورانه را حتما بدنبال دارد.

سال قبل کتابی را مطالعه می کردم که به موضوع استراتژیهای معاملاتی در بازارهای فارکس می پردازد. در این کتاب نویسنده به درستی توضیح می دهد که یک بازیگر بازار مالی باید چگونه استراتژیهای معاملاتی خود را در فرایند سرمایه گذاریهای خود تعیین و مورد عمل قرار دهد.چیزی که امروزه تمامی زیان دیدگان این بازارها در حال حسرت خوردن و پشیمانی هستند که بدان توجه نداشته اند!

عوامل غیر منتظره ، اما موثر بر طرحهای سرمایه گذاری

فرصتی پسش آمد تا از کارخانه ای که بر اساس طرح توجیه فنی - اقتصادی قویی ساخته شده بود بازدید کنیم. کارخانه ای حساب شده و بزرگ!
اما بدون تولید!؟
سرمایه گذار با تاسف می گفت که در بخش تحقیق و توسعه از مفاد قرارداد عدول کرده( پا را فراتر گذارده) و همین موضوع باعث شده که طرف خارجی از ادامه همکاری و ارائه دانش فنی امتناع ورزد.

نکته ای که در فرایند بررسیهای طرحهای سرمایه گذاری گاهی ریسک آن را نمی سنجیم!

تخریب برای ماندن

ساختن برای ماندن کتابی است که آنرا چند بار با اشتیاق مطالعه کرده ام. کتاب گزارش یک تحقیق شش ساله است در خصوص رمز گشایی از دلایل موفقیت تعدادی از شرکتهای سرآمد.
واژه ساختن برای ماندن آنقدر در ذهن من جا بازکرد، که بسیاری از اوقات کوششهای مدیریتی را در راستای محقق و نهادینه نمودن دستاوردهایی برای شرکت دانسته ام که سرآمدی و تعالی جویی را برای آنها ممکن سازد.
اما بنظر میرسد برخی از تیمهای مدیریتی تخریب برای ماندن را برگزیده اند. من نتایج عملکرد مدیرانی در دو سال اخیر در یکی از شرکتهای بورسی رابر اساس گزارشهای منتشره خوانده ام. دارم با چشمانم به وضوح افول شرکت را می بینیم. میزان تولید این شرکت حتی از دوران جنگ تحمیلی هم پایین تر آمده است و با یکسری دلایل من درآوردی ناکارآمدی خود را توجیه و به گردن زمین و زمان می اندازند. حال هم که خبر دار شده ام، ساختمان دفتر مرکزیشان را هم با التیماتومی دارند از دستشان در می آورند.
این گونه مدیران دوست دارند از ذلیل شدن شرکتهایشان ، سود ببرند. سود آنها در ماندن و برقراری امنیت شغلیشان از طریق باج دادن به سهامدارانی است که با سهمی 30 یا 40 درصدی دارند دارایی شرکت که متعلق به 100 درصد سهامداران است را به تاراج می برند.

تبصره: تا حال خیلی تلاش کرده ام در مورد شرکتهایی که در آنها مسئولیت ندارم در اینجا چیزی ننویسم ، اما گاهی نمی شود.

ادغام

ادغام بنگاههای اقتصادی یکی از مهمترین مقولات مدیریت، مالی و اقتصادی است. نحوه این کار هم خود با حساسیتها و ظرایفی رو بروست که توجه بدان مهم و تدوین تجارب موفق و غیر موفق هم ضروری بنظر می رسد.

در ایران ما تجربه ادغام وزارتخانه ها و دستگاههای دولتی را داریم و به گمانم تجربه ادغام بنگاههای اقتصادی را نداریم.
ما نمونه هایی از خرید سهام شرکتها را می توانیم سراغ بگیریم مثل خرید سهام پارس خودرو توسط سایپا و تبدیل آن به یک شرکت زیر مجموعه . ولی ادغامی بصورت تلفیق دو شرکت هم گروه و ظهور یک شرکت واحد جدید نظیر آنطور که برتی دایملر- کرایسلر رخ داد را نداشته ایم.

به هر حال من فکر می کنم موانع ناشی از ادغام در اقتصاد ایران می تواند موارد زیر باشد:

1- محدویدتها یا ابهامات ناشی از قوانینی مثل قانون تجارت و قانون مالیاتها. که شاید رد فرایند اجرای اینگونه اقدامها عملا ما نتنها با قوانینی که مشوق باشند روبرو نیستیم بلکه فقدان قانون یا موانغ ناشی از آن می تواند عملیات ادغام را پر هزینه کند.

2- در دنیا مراکز هزینه ای چون R&D که برای بنگاهها کمر شکن هست و یا مزیتهایی که بنگاهها را از یکدیگیر متمایر می کند ، بهانه و دلیل ادغام می باشد. تا زمانیکه در ایران فشار رقبا سبب نشود که ناکارآمدها از میدان خارج شوند و یا آنها که برای ماندگاری تلاش می کنند به صرافت نیافتند که افزایش توان خود را از راه دسترسی به تحقیق و توسعه یا در اخیتار گرفتن مزیت دیگران تامین کنند. نیاز به ادغام شکل نخواهد گرفت.

3- ادغام تصمیم جسورانه در ادبیات مدیریتی است. تصمیمات جسورانه از مدیران با ثبات بر می آید. تا وقتی که مدیریتها از ثبات لازم برخوردار نباشند و سهامداران پی در پی آنها را عوض کنند . چنین اقداماتی عملی نمی شود.

4- مقاومتهای سایر سطوح و لایه های مدیرتی در شرکتهای مورد ادغام مقوله ای مهم است که باید مقدمات، پیش زمینه ها و فرهنگ لازم را ابتدا تدارک دید و در عمل با موانع بازدارنده به شدت برخورد نمود.

در اینباره در اینجا و اینجا هم پیش از این صحبت نموده ام.

سهامداران ناکارآمد

سهامداران خصوصا سهامداران حقوقی که اکثریت سهام را در اختیار دارند و مدیران شرکت را انتخاب می کنند، دارای قدرت زیادی هستند. اما در ادبیات شرکت داری و به عنوان یکی از گروههای مهم و موثر در شکل گیری فعالیت بنگاههای اقتصادی از بهره وری و کارآمدی معاف هستند.
مدیران عامل وقتی کارکنان خود را از کار برکنار می کنند و یا برخی از فعالیتها را تعطیل می کنند، نزد افراد تبدیل به افراد بدی می شوند، در حالیکه عمدتا آنها به صاحبان شرکتهای خود خدمت کرده اند.قبلا هم گفت ام که مواردی دال بر این وجود دارد که سهامداران نسخه های تجویزیشان دیگر نخ نما شده است.

سهامداران بعضا بر اساس تشخیصهای خود دست به تغییر مدیران می زنند . اما در آینده وقتی شاخصها نشان می دهد که آنها تصمیمات اشتباهی را گرفته بوده اند . هیچ سیستمی وحود ندارد که ناکارآمدی آنها در تصمیم گیریشان را نشان دهد و آنها را بازخواست کند. ضمن اینکه در بسیاری موارد آنها دست به مغلطه می زنند.

قویا معتقدم ما نیازمند تحولی اساسی در فرهنگ سهامداری شرکتهای سهامی هستیم و در حال حاضر از این ضعف کسب و کارهایمان در رنج اند.

و اما...

این پست دویستمین پست این وبلاگ است.

صندلی داغ و چراغ خاموش

شرکت سرمایه گذاری تامین اجتماعی (شستا) از بسیاری جهت ها، وزن بالایی را در اقتصاد ملی بخود اختصاص داده است. سهم عمده این گروه بزرگ در تولید سیمان، دارو، مشتفات نفتی، کاشی و سرامیک، کاغذ کرافت،کاغذ تیشو و بسیاری نمونه های بزرگ و کوچک دیگر از یکسو و تعداد صندلیهای هیات مدیره بسیاری که مدیرعامل شستا سرنوشت آنها را تعیین می کند از سوی دیگر و دلایل دیگری از جمله شراکتهای متعدد با بخشهای دولتی، عمومی ، خصوصی و خارجی سبب شده که سکانداری این مجموعه عظیم بر مذاق خیلیها خوش آید.
اما در صدر اساسنامه این شرکت آمده است که ماموریت شرکت: حفظ و ارتقاء ارزش ذخایر سازمان تامین اجتماعی است. در واقع حق بازنشستگیی که بیمه شدگان در دوره کارشان به سازمان می پردازند قرار است بگونه ای توسط شستا مدیریت و سرمایه گذاری شود که در زمان بازنشستگی بیمه شده بصورت حقوق بازنشستگی و با حفظ ارزش آن پس انداز دوره جوانی به وی پرداخت گردد. یعنی مهمترین کارکرد صندوقهای تامین اجتماعی به عنوان صندوق بین النسلی درگرو ایفای وظیفه صحیح توسط شستا به عنوان متولی حفظ و ارتقاء دهنده ذخایر سازمان می باشد.
همین ماموریت خطیر باعث شد که مدیران عامل شستا از بدو تاسیس همواره تمامی کوشش خود را معطوف به اداره بهینه شستا نمایند و سیاست چراغ خاموش را به منظور فاصله گرفتن از حاشیه ها در پیش بگیرند. اما شستا آنقدر بزرگ و بزرگتر شد که قابل مخفی شدن نبود و نیازی به روشن کردن چراغها نداشت چون آنقدر بزرگ شده که نور افکنها تمام زوایای آن را حتی علیرغم چراغهای خاموشش روشن کنند.
با آمدن آقای کبورانی به عنوان مدیرعاملی از جنس منتخبین دولت نهم، سیاست چراغ خاموش به فراموشی سپرده شد و شستا بازیگر عرصه مطبوعات گردید و از حاشیه ها هم استقبال نمود.اما با پایان دوره عمر کوتاه مدیریتی ایشان در شستا دو مدیرعامل بعدی شاید سلیقه مدیران اسبق شستا را بیشتر ترجیح دادند. خصوصا آقای مهندس یزدانجو که برآمده از خانواده بزرگ شستا ست طی دو سال اخیر بنظر می رسد کوشش نموده حاشیه های شستا به حداقل برسد.
اما مدیرعامل شستا بر صندلی داغ نشسته است . صندلیی که علاقمندان زیادی دارد. شاید این صندلی به داغی و جذابی صندلی سرمربی تیم ملی فوتبال باشد با این تفاوت که فوتبالیها علاقه خودشان را پنهان نمی کنند و احتمالا علاقمندان صندلی مدیرعامل شستا آنرا تنها برای خدمت می خواهند بیایند!
حدود یکماه است که شایعه تغییر مدیرعامل شستا بر سر زبانهاست و اوج آن رسانه ای شدن تغییرات در عصر دیروز و توقف تغییرات طی امروز صبح بود. نکته جالب اینکه طی این فعل و انفعالات تنها کسی که سکوت پیشه کرده است مدیرعامل فعلی شستا ست.
شاید مدیرعامل شستا شخصا علاقمند باشد که بار مسولیت را زمین بگذارد و کمی آرامش داشته باشد. اما اکنون در آستانه برگزاری مجامع شرکتها با این اوضاع نابسامان مالی و عملیاتی شرکتها چگونه می توان به تغییرات تن داد و آنگاه حفظ و ارزش ذخایر سازمان تامین اجتماعی را منتظر بود؟
مسولیت اجتماعی همه مدیران عامل خصوصا مدیرعامل شستا حکم می کند تا آنجا که می شود تلاش نمایند تا عمر مدیرتشان استمرار یابد . چراکه ثبات در مدیریت شرط حرکت به سمت تعالی سازمانهاست.
تیم کاریی که در شرکتها تشکیل می شود متاسفانه با تغییرات مدیریتی به شدت دستخوش تغییر می شود و بنظر میرسد در سطح بازار سرمایه این آفتی پر اهمیت تلقی شود. البته نیک می دانم که واقعیت تلخ فرهنگ کاری ما باعث شده در بعضی اوقات اعضای این تیم کاری خویشتنداری را از دست داده و به بیعت با منتخبهای بعدی بپردازند.
امافراموش نکنیم که با رفتن رهبران سازمانها ایده ها هم با آنها به فراموشی سپرده می شود.

بورس تهران

شاخص بورس تهران از ابتدای سال 1388 تا کنون 900 واحد افزایش یافته و روز شنبه 19 اردیبهشت شاخص 98 واحد رشد کرده است.
طی این مدت چند تا از دوستان کارگزار تماس گرفته اند و وضعیت را شرح داده اند .

اما من نسبت به این بازار هنوز اعتقاد ندارم به چند دلیل:
اول ابنکه فکر می کنم خریدهای اینروزها همچنان هیجانی است و منطبق بر تحلیل صنایع و شرکتها نیست ، بلکه تابع جو روانی است.

دوم، بعضی از سهامداران بخاطر کاهش فشار مجامع پیشرو( افزایش قیمت سهام در تابلو) یا رقابت در بدست آوردن حق رای درمجامعی که انتخاب هیات مدیره دارند یا بهبود قیمت سهم جهت کاهش ذخیره کاهش ارزش در پرتفو هایشان دست به خرید می زنند و موج در بازار می اندازند.

سوم، شرکتها و اشخاص حقوقی از مشکل کمبود نقدینگی رنج می برند. لذا ادامه این روند افزایشی قیمت سهام مبهم است.

چهارم، با برگزاری مجامع پیشرو شرکتها ، احتمال افت شدید DPS و یا حتی زیان آوری شرکتها می رود( مدیرها هم خود را پشت وضع بد اقتصاد چهانی مخفی خواهند کرد!) که می تواند براشتیاق جدید بازار اثر بدی بگذارد.

پنجم، سیاستهای آتی دولت در خصوص بازار سرمایه و نظامی بانکی کشور می تواند دستخوش تغییرات جدی در آینده شود

ریسک در یازارهای مالی

ریسک از جایی شروع می شه که ما کاری را انجام می دهیم که اطلاعات کافی از آن نداریم.

روابط بین بازارها

بخش عمده ای از فضای کسب و کار نشات گرفته از تعامل بین بازارها می باشد. همه بازارها اعم از مالی و غیر مالی ، داخلی و بین المللی بایکدیگر مرتبط بوده و تحلیل صحیح آنها باعث خواهد شد که سرمایه گذاری سرمایه گذاران با فرجام مناسبی روبرو شود.
شاید بتوان روابط عمده این بازارها را این چنین بیان نمود:
· در اغلب مواقع روند حرکت قیمت اوراق قرضه و کالاها در جهت عکس یکدیگر می باشند.
· معمولا روند حرکت اوراق قرضه و بازار سهام در یک جهت و مشابه هم می باشد.
· تغییر ارزش دلار احتمالا باعث تغییر قیمت کالاها در جهت عکس می شود.

اخراجیها

سینما یکی از حوزه هایی است که وجوه سرمایه گذاری ، اقتصادی و مدیریت مالی آن قابل توجه است.
یکبار هم پیش از این در مورد توجه به این صنعت در سطح اقتصاد ایران نوشته ام.

این روزها، ظاهرا اخراجیهای 2 در فروش و جذب مخاطب موفق بوده است.در عمل هم به آسانی بلیط گیرمان نیامد!

مستقل از تحلیلهای سینمایی ( که در تخصص من نیست). اخراجیها به هر جهت در حال فروش بالاست و این برای اقتصاد ایران مثال مناسبی از بازگشت سرمایه می باشد.
بکارگیری مولفه های موثر در مسیر موفقیت (حتی از نوع رانتی آن) به هر حال در بازدهی سرمایه گذاریها اهمیت ویژه ای دارد که شاید در سینمای ایران هم از وزن بیشتری برخورداراست.

داو جنز

قطعا بارها نام داوجنز به گوشتان خورده و بسیار شنیده اید که شاخصها در داوجنز بر سرشان چه اتفاقی افتاده است.

سابقه موضوع بر می گردد به سال 1882 که در آن سال چارلز داو به همراه شریک تجاریش ادوارد جونز شرکت داو جنز را تاسیس کردند.
جالب اینکه پایه و اساس آنچه امروزه به عنوان تحلیل تکنیکال شناخته می شود در واقع مبتنی بر نظریات داو می باشد.

خطای مدیران

مدیر هم مثل سایر گروههای شغلی در کارش دچار خطا و لغزش می شود. این خطاها را می توان به دو دسته تقسیم کرد.

خطاهای گروه اول خیلی بدیهی است . یعنی مدیر کاری را که نباید انجام دهد ، انجام می دهد. مثل عدم رعایت مفاد قانون تجارت، عبور از چارچوب اختیاراتی که در هیات مدیره برای مدیر تعیین شده و حتی عدم رعایت دستورالعملهای سهامداران. بهرحال این خطاها قابلیت ارزیابی، کشف و رسیدگی بالایی را دارا می باشند.

خطاهای گروه دوم خطاهای ناشی از عدم کارایی یا انتخابهای استراتژیک می باشند. درمورد خطای ناشی از عدم کارایی در واقع ما مواجه با وضعیتی هستیم که مدیر کارهایی را که باید انجام بدهد، انجام نمی دهد. مثل بهبود راندمان تولید.
یا اینکه در نقاط عطف تاریخی بنگاه، دست به انتخابهای استراتژیکی می زند که خطاست! مثل اشتباه در انتخاب تکنولوژی جدید یا افزایش بی رویه درآمدهای غیر عملیاتی در ساختار مالی شرکت.

برای جلوگیری از هر دو این خطاها تسلط سهامداران بر روند حرکت متغیرها بسیار ضروری است.

نسخه های تجویزی سهامداران

این روزها گروههای سرمایه گذاری، هلدینگها، سهامداران شرکتها و ... از ترس بحرانهای مالی دنیا و شرایط روکودی و تورمی انتظاری در سال 1388 بدنبال راهکار و راه حل می باشند. که البته کار موجهی هم می باشد.

اما بعضیها از فرط ترس در حال خودکشی می باشند.

ارائه نسخه های تجویزی و سطحی بدون توجه به ماهیت صنایع کاری عبث می باشد ولی ظاهرا آنقدر درگیریهای روزمره گریبانگیر می شود که بدیهی ترین اصول نیز به فراموشی سپرده می شود.
یک گروه سرمایه گذاری چند وجهی (CONGLOMERATE) نمی تواند به تمام هلدینگهایش اعلام کند که افزایش بهره وری از طریق کاهش نیروی انسانی ! در دستور کار قرار گیرد. در حالیکه مثلا در صنعتی مثل کربن بلک بالغ بر 70 % قیمت تمام شده مواد اولیه هست و نیروی انسانی سهمی حدود 7% دارد و در صنعتی مثل اینترنت سهم نیروی انسانی از قیمت تمام شده بالغ بر 25% می باشد.
لذا این نسخه های تجویزی که ملاک ارزیابی عملکرد آتی مدیران هم قرار خواهد گرفت اگر با دقت طرح نشود بسیار آسیب رسان خواهد شد.

نظام ارزیابی مدیران

در شرکتها و بنگاههای اقتصادی که مدیران مالکیتی ندارند و بصورت انتصابی کار خود را آغاز می نمایند، تغییرات مکرر مدیران تبدیل به عادتی مالوف شده است.
همیشه با خودم فکر می کردم که اگر مدیری عملکرد قابل دفاعی از خود بجای بگذارد ، بزرگترین حمایت را به منظور ثبات در مدیریتش و پیاده سازی اندیشه هایش بدست خواهد آورد. اما کثیری از تجربه های ریز و درشت نشان می دهد که واقعیتها چیز دیگری را به نمایش می گذارند.

اکنون معتقدم ما از فقدان نظام ارزیابی مدیران رنج می بریم . نظامی که با جدیت و مستقل از وابستگی به ساختارهای بورکراتیک بتواند جایگاه و توان مدیریتی هر مدیر را توضیح دهد.
این نظام باید شامل حداقل موارد زیر باشد:

• ساده و واضح باشد. مثلا در یک یا دو صفحه نتیجه ارزیابی فرد را به تصویر بکشد.
• کیفیت مدیریت فرد را بصورت کمی در راستای تحقق اهداف سهامداران نشان دهد.
• دوره های ارزیابی یکساله باشد.
• چقدر در جانشین پروری موفق بوده است.

تغییرات تکنولوژیکی

تغییرات تکنولوژیکی مستلزم هوشیاری زیادی از سوی مدیران سازمانها می باشد.
مادامی که این مدیران به روز نیستند سازمانهایشان در گرداب بی خیالی دفن می شوند.
در بیشتر موارد درک این مسئله که سازمان شما هم به این بیماری مبتلا خواهد شد بسیار مشکل است و فقط وقتی که کار از کار می گذرد ، متوجه می شوید.

در ایران جابجایی مکرر مدیران هم در سطح بنگاهها و هم در سطح هلدینگها نتنها انباشت سرمایه ، تجربه و حفظ حافظه تاریخی را با مخاطره مواجه کرده است .بلکه بنگاهها را از آسیبهای ناشی از تغییرات تکنولوژیکی در امان نمی گذارد.

یه همین دلیل است که دیگر شرکتهایی مثل پارس الکتریک آرام آرام به فراموشی سپرده شده اند.

سرمایه انسانی

یکی از مفاهیم ارزشمندی که هم در ادبیات توسعه اقتصادی و هم در سطح ادبیات مدیریت بنگاههای اقتصادی دارای جایگاه رفیعی می باشد بحث سرمایه انسانی می باشد.

بنظر من این موضوع در سطح اقتصاد ایران خصوصا در حوزه بازار سرمایه و اداره بنگاههای اقتصادی آنقدر اهمیت دارد که می توان با توجه به ظرایف آن بخش عمده ای از ناکارآمدیها را برطرف و به سطوح کیفی بالاتری نائل شد.

اما گاه هم از سوی پرسنل و هم از سوی کارفرمایان این مفهوم با سوء برداشت مواجه می شود.

گویی هر کس که تبدیل به نیروی کار شد ، همانا سرمایه انسانی است.

فراموش نکنیم که نیروی انسانی شایسته مترادف با سرمایه انسانی می باشد.

لذا افرادی که قادر نیستند انضباط سازمانی را بپذیرند، وظایف خود را دقیق انجام دهند، خلاقیت داشته باشند و ... جزء سرمایه انسانی شایسته قرار نخواهند گرفت.

به بیان دیگر اقتصادهای ملی و بنگاههای اقتصادی باید به دنبال افزایش سرمایه انسانی شایسته باشند.

روش مدیریت چینی باستانی

بعضی کتابها اگر چه حوصله خواننده را سر می برند . اما من حیفم می آید که آنها را در نیمه رها کنم. کتاب "ماجراهای یک مشاهده گر" هم یکی از آنهاست.
در حین مطالعه به نکته ای بر خوردم که بیان آن خالی از فایده نیست.
مناسب است نگاهی به روش باستانی چینی در اداره سازمانها که از دوران امپراطور "هان" تا کنون ادامه داشته ، بیاندازیم.در این روش مدیریت ارشد ، مبانی مدیریت خود را بر روشهای زیر استوار می نماید:
از طریق ایجاد باندهای مختلف درون سازمانی، از طریق دور زدن کسانی که صاحب عنوان، دفتر، مسئولیت بودند، از طریق تشویق پرسنل متوسط سازمان به تماس مستقیم با او و در عین حال منع و غدغن کردن آنها به گفتن موضوع به روسایشان، و با گرم نگه داشتن تنور دشمنی، عدم اعتماد متقابل، توطئه ها و دسته بندی های دشمنانه.

پی نوشت: فکر نمی کنید ،رفتار بعضی از مدیران شرکتهای ایرانی هم شبیه مدل چینی باستانی است.